{"id":2647,"date":"2023-11-24T17:09:18","date_gmt":"2023-11-24T16:09:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/?p=2647"},"modified":"2023-11-23T12:59:20","modified_gmt":"2023-11-23T11:59:20","slug":"traceability","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/","title":{"rendered":"Traceability: Drei Kontexte unterscheiden!"},"content":{"rendered":"\n<p>Der Begriff Tracebility (auf deutsch Nachverfolgbarkeit) wird im Kontext von Medizinprodukten in verschiedenen Kontexten unterschiedlich verstanden. Entsprechend unterschiedlich sind auch die regulatorischen Anforderungen, welche die Hersteller und anderen Akteure (z.B. Betreiber, Lieferanten) erf\u00fcllen m\u00fcssen.<\/p>\n\n\n\n<p>Sowohl mit dem Verst\u00e4ndnis des Konzepts als auch mit dem Erf\u00fcllen der regulatorischen Anforderungen tun sich viele Organisationen schwer. Dieser Artikel gibt Hilfestellungen.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1. Traceability: Die Kontexte<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Kontext 1: Die Traceability von Anforderungen<\/h3>\n\n\n\n<p>Zum einen geht es bei der Traceability im Kontext von Anforderungen. Dabei sind zwei Unterf\u00e4lle zu unterscheiden.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Vertikale Traceability<\/strong><br>Hersteller und Auditoren wollen verstehen, woher Anforderungen kommen z.B. wie sich die Systemanforderungen aus den Stakeholder-Anforderungen ableiten. <br>Damit m\u00f6chte man sicherstellen, dass keine Anforderungen einer fr\u00fcheren Phase vergessen und keine unn\u00f6tigen Anforderungen in einer sp\u00e4teren Phase erfunden werden.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Horizontale Tracability<\/strong><br>Zum anderen will man sicherstellen, dass es zu jeder Anforderung die notwendigen Tests (Verifizierung, Validierung) gibt. Auch will man verstehen, welche Anforderungen nicht mehr erfolgreich \u00fcberpr\u00fcft sind, wenn ein Test fehlschl\u00e4gt.<br>Ein Sonderfall dieser Traceability ist das Nachverfolgen risikominimierender Ma\u00dfnahmen zu den zugeh\u00f6rigen Tests.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Die Abbildung 1 zeigt die &#8222;Traces&#8220; bei der horizontalen und vertikalen Traceability.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-medium\"><a href=\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png\" data-rel=\"lightbox-image-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"159\" src=\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability-300x159.png\" alt=\"Traceability entlang der Entwicklung von Medizinprodukten\" class=\"wp-image-10226\" srcset=\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability-300x159.png 300w, https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability-1024x544.png 1024w, https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png 1058w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Abbildung 1: Die roten Pfeile markieren die notwendigen &#8222;Traces&#8220; bei der Produktentwicklung (zum Vergr\u00f6\u00dfern klicken)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Die f\u00fcr Medizinprodukte spezifischen Normen wie die ISO 14971 und die IEC 62304 stellen teilweise konkrete Anforderungen an die Traceability.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"jig_defbox\"><div class=\"jig_defbox-definition\"><div class=\"jig_defbox-icon-wrapper\" style=\"fill:#919191\"><svg viewBox=\"0 0 512 512\" width=\"24\" height=\"24\" class=\"dashicons\" aria-hidden=\"true\"><g><path d=\"M430.9,177.6c-0.3-96-78.1-174.1-174-174.9c-0.1,0-0.2,0-0.4,0c-0.2,0-0.4,0-0.5,0c-0.2,0-0.4,0-0.5,0 c-0.1,0-0.2,0-0.4,0c-95.9,0.8-173.7,78.9-174,174.9c-0.4,7.3-1.9,60.3,36.6,109.2c29.5,37.6,49.4,74.7,55,85.9v63.5 c0,0,0,0.1,0,0.1c0,0.5,0,0.9,0.1,1.4c0,0.3,0.1,0.6,0.1,0.9c0,0.1,0,0.2,0,0.2c0.4,2.7,1.4,5.2,3,7.4l33.7,55.1 c3.1,5.1,8.7,8.2,14.7,8.2h61.8c6,0,11.5-3.1,14.7-8.2l33.7-55.1c1.5-2.1,2.6-4.6,3-7.4c0-0.1,0-0.2,0-0.2c0-0.3,0.1-0.6,0.1-0.9 c0-0.5,0.1-0.9,0.1-1.4c0,0,0-0.1,0-0.1v-60.3c1.2-2.4,22.3-45.5,56.7-89.2C432.8,237.8,431.3,184.9,430.9,177.6z M303.3,418.8 h-96.2v-33.1h96.2V418.8z M276.4,475h-42.5l-13.3-21.6h69L276.4,475z M311.6,351.4H200.4c-8.6-16.3-28-50.6-55.7-85.9 c-32-40.6-29.3-85.7-29.3-86c0-0.4,0.1-0.9,0.1-1.3c0-77.6,63-140.8,140.5-141.1c77.5,0.3,140.5,63.5,140.5,141.1 c0,0.4,0,0.9,0.1,1.3c0,0.4,3.1,44.9-29.3,86C339.5,300.8,320.2,335.1,311.6,351.4z\"><\/path><path d=\"M257.8,64.4c-62,0-112.5,50.5-112.5,112.5c0,9.5,7.7,17.2,17.2,17.2s17.2-7.7,17.2-17.2 c0-43.1,35-78.1,78.1-78.1c9.5,0,17.2-7.7,17.2-17.2S267.3,64.4,257.8,64.4z\"><\/path><\/g><\/svg><\/div><span class=\"jig_defbox-header\" style=\"color:#919191\">Beachten Sie auch den Podcast zu den drei Dimensionen der Traceability!<\/span><\/div>\n<p>Die Podcast-Episode mit Beat Keller und Professor Johner gibt eine \u00dcbersicht \u00fcber das Thema Traceability und welche geforderten Dimensionen der Traceability wie abgedeckt werden k\u00f6nnen. <\/p>\n\n\n\n<p>Diese und weitere Podcast-Episoden finden Sie auch&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.johner-institut.de\/podcast\/medical-device-insights\/\">hier<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\t\t\t<style type=\"text\/css\">#pp-podcast-3940 a, .pp-modal-window .modal-3940 a, .pp-modal-window .aux-modal-3940 a, #pp-podcast-3940 .ppjs__more { color: #dc1a22; } #pp-podcast-3940:not(.modern) .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button *, #pp-podcast-3940:not(.modern) .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button:hover *, #pp-podcast-3940:not(.modern) .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button:focus *, .pp-modal-window .modal-3940 .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button *, .pp-modal-window .modal-3940 .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button:hover *, .pp-modal-window .modal-3940 .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button:focus *, .pp-modal-window .aux-modal-3940 .pod-entry__play *, .pp-modal-window .aux-modal-3940 .pod-entry__play:hover * { color: #dc1a22 !important; } #pp-podcast-3940.postview .episode-list__load-more, .pp-modal-window .aux-modal-3940 .episode-list__load-more, #pp-podcast-3940:not(.modern) .ppjs__time-handle-content, .modal-3940 .ppjs__time-handle-content { border-color: #dc1a22 !important; } #pp-podcast-3940:not(.modern) .ppjs__audio-time-rail, #pp-podcast-3940.lv3 .pod-entry__play, #pp-podcast-3940.lv4 .pod-entry__play, #pp-podcast-3940.gv2 .pod-entry__play, #pp-podcast-3940.modern.wide-player .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button, #pp-podcast-3940.modern.wide-player .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button:hover, #pp-podcast-3940.modern.wide-player .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button:focus, .pp-modal-window .modal-3940 button.episode-list__load-more, .pp-modal-window .modal-3940 .ppjs__audio-time-rail, .pp-modal-window .modal-3940 button.pp-modal-close { background-color: #dc1a22 !important; } #pp-podcast-3940 .hasCover .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button { background-color: rgba(0, 0, 0, 0.5) !important; } .pp-modal-window .modal-3940 button.episode-list__load-more:hover, .pp-modal-window .modal-3940 button.episode-list__load-more:focus, .pp-modal-window .aux-modal-3940 button.episode-list__load-more:hover, .pp-modal-window .aux-modal-3940 button.episode-list__load-more:focus { background-color: rgba( 220,26,34, 0.7 ) !important; } #pp-podcast-3940 .ppjs__button.toggled-on, .pp-modal-window .modal-3940 .ppjs__button.toggled-on, #pp-podcast-3940.playerview .pod-entry.activeEpisode, .pp-modal-window .modal-3940.playerview .pod-entry.activeEpisode { background-color: rgba( 220,26,34, 0.1 ); } #pp-podcast-3940.postview .episode-list__load-more { background-color: transparent !important; } #pp-podcast-3940.modern:not(.wide-player) .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button *, #pp-podcast-3940.modern:not(.wide-player) .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button:hover *, #pp-podcast-3940.modern:not(.wide-player) .ppjs__audio .ppjs__button.ppjs__playpause-button button:focus * { color: #dc1a22 !important; } #pp-podcast-3940.modern:not(.wide-player) .ppjs__time-handle-content { border-color: #dc1a22 !important; } #pp-podcast-3940.modern:not(.wide-player) .ppjs__audio-time-rail { background-color: #dc1a22 !important; } #pp-podcast-3940, .modal-3940, .aux-modal-3940 { --pp-accent-color: #dc1a22; } #pp-podcast-3940 .ppjs__script-button { display: none; }<\/style>\n\t\t\t<div id=\"pp-podcast-3940\" class=\"pp-podcast single-episode has-header header-hidden playerview media-audio hide-description hide-content\"  data-teaser=\"none\" data-elength=\"18\" data-eunit=\"\" data-ppsdata=\"{&quot;ppe-3940-1&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;2022-05: Die drei Dimensionen der Traceability&quot;,&quot;author&quot;:&quot;Beat Keller, Prof. Dr. Christian Johner&quot;,&quot;date&quot;:&quot;24. Mai 2022&quot;,&quot;link&quot;:&quot;https:\\\/\\\/johner-institut.podigee.io\\\/46-traceability&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https:\\\/\\\/audio.podigee-cdn.net\\\/759294-m-42f5a6c71872a5b50f8d1f3f5314331f.mp3?source=feed&quot;,&quot;mediatype&quot;:&quot;audio&quot;,&quot;season&quot;:0,&quot;categories&quot;:[],&quot;duration&quot;:&quot;15:40&quot;,&quot;episodetype&quot;:&quot;full&quot;,&quot;timestamp&quot;:1653354900,&quot;key&quot;:&quot;bfb50f7d19c1379fce1d4e48b5a82846&quot;},&quot;ppe-3940-2&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;2020-11: Traceability &#8211; die regulatorischen Anforderungen erf\\u00fcllen&quot;,&quot;author&quot;:&quot;Sven Wittorf, Prof. Dr. Christian Johner&quot;,&quot;date&quot;:&quot;10. November 2020&quot;,&quot;link&quot;:&quot;https:\\\/\\\/johner-institut.podigee.io\\\/11-traceability&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https:\\\/\\\/audio.podigee-cdn.net\\\/318164-m-d476f93020db39f17ff6166b44f8f41f.mp3?source=feed&quot;,&quot;mediatype&quot;:&quot;audio&quot;,&quot;season&quot;:0,&quot;categories&quot;:[],&quot;duration&quot;:&quot;18:55&quot;,&quot;episodetype&quot;:&quot;full&quot;,&quot;timestamp&quot;:1604973600,&quot;key&quot;:&quot;e9c33606099bd04e3d356c12eae6518a&quot;},&quot;load_info&quot;:{&quot;loaded&quot;:2,&quot;displayed&quot;:1,&quot;offset&quot;:0,&quot;maxItems&quot;:2,&quot;src&quot;:&quot;5a329de0e539499bf1ed92d7abcc9adb&quot;,&quot;step&quot;:1,&quot;sortby&quot;:&quot;sort_date_desc&quot;,&quot;filterby&quot;:&quot;traceability&quot;,&quot;fixed&quot;:&quot;&quot;,&quot;args&quot;:{&quot;imgurl&quot;:&quot;https:\\\/\\\/images.podigee-cdn.net\\\/0x,sqvWI5fZv_m3DhwUGGW8fZRSSgFarfP0F8a2nNIFtktA=\\\/https:\\\/\\\/main.podigee-cdn.net\\\/uploads\\\/u17081\\\/b9425c6a-8ecc-48cf-888c-a2351bacd246.jpg&quot;,&quot;imgset&quot;:&quot;&quot;,&quot;display&quot;:&quot;&quot;,&quot;hddesc&quot;:1,&quot;hdfeat&quot;:1,&quot;oricov&quot;:&quot;https:\\\/\\\/images.podigee-cdn.net\\\/0x,sqvWI5fZv_m3DhwUGGW8fZRSSgFarfP0F8a2nNIFtktA=\\\/https:\\\/\\\/main.podigee-cdn.net\\\/uploads\\\/u17081\\\/b9425c6a-8ecc-48cf-888c-a2351bacd246.jpg&quot;,&quot;elength&quot;:18}},&quot;rdata&quot;:{&quot;permalink&quot;:&quot;https:\\\/\\\/www.johner-institut.de\\\/blog\\\/wp-json\\\/wp\\\/v2\\\/posts\\\/2647&quot;,&quot;fprint&quot;:&quot;5a329de0e539499bf1ed92d7abcc9adb&quot;,&quot;from&quot;:&quot;feedurl&quot;,&quot;elen&quot;:18,&quot;eunit&quot;:&quot;&quot;,&quot;teaser&quot;:&quot;none&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;autoplay&quot;:&quot;&quot;}}\"><div class=\"pp-podcast__wrapper\"><div class=\"pp-podcast__info pod-info\"><div class=\"pod-info__header pod-header\"><div class=\"pod-header__image\"><div class=\"pod-header__image-wrapper\"><img decoding=\"async\" class=\"podcast-cover-image\" src=\"https:\/\/images.podigee-cdn.net\/0x,sqvWI5fZv_m3DhwUGGW8fZRSSgFarfP0F8a2nNIFtktA=\/https:\/\/main.podigee-cdn.net\/uploads\/u17081\/b9425c6a-8ecc-48cf-888c-a2351bacd246.jpg\" srcset=\"\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 25vw\" alt=\"\"><\/div><span class=\"pod-header__image-style\" style=\"display: block; width: 100%; padding-top: 100%\"><\/div><\/div><\/div><div class=\"pp-podcast__content pod-content\"><div class=\"pp-podcast__single\"><div class=\"pp-podcast__player\"><div class=\"pp-player-episode\"><audio id=\"pp-podcast-3940-player\" preload=\"none\" class=\"pp-podcast-episode\" style=\"width: 100%;\" controls=\"controls\"><source type=\"audio\/mpeg\" src=\"https:\/\/audio.podigee-cdn.net\/759294-m-42f5a6c71872a5b50f8d1f3f5314331f.mp3?source=feed\" \/><\/audio><\/div><\/div><div class=\"pod-content__episode episode-single\"><button class=\"episode-single__close\" aria-expanded=\"false\" aria-label=\"Close Single Episode\"><span class=\"btn-icon-wrap\"><svg class=\"icon icon-pp-x\" aria-hidden=\"true\" role=\"img\" focusable=\"false\"><use href=\"#icon-pp-x\" xlink:href=\"#icon-pp-x\"><\/use><\/svg><\/span><\/button><div class=\"episode-single__wrapper\"><div class=\"episode-single__header\"><div class=\"episode-single__title\">2022-05: Die drei Dimensionen der Traceability<\/div><div class=\"episode-single__author\"><span class=\"byname\">by<\/span><span class=\"single-author\">Beat Keller, Prof. Dr. Christian Johner<\/span><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"pod-content__list episode-list\"><div class=\"episode-list__wrapper\"><div class=\"episode-list__search-results episode-search\"><span class=\"ppjs__offscreen\">Search Results placeholder<\/span><\/div><\/div><\/div><div class=\"ppjs__list-reveal\"><div class=\"ppjs__button\"><button class=\"pp-prev-btn\"><span class=\"ppjs__offscreen\">Previous Episode<\/span><span class=\"btn-icon-wrap\"><svg class=\"icon icon-pp-previous\" aria-hidden=\"true\" role=\"img\" focusable=\"false\"><use href=\"#icon-pp-previous\" xlink:href=\"#icon-pp-previous\"><\/use><\/svg><\/span><\/button><\/div><div class=\"ppjs__button\"><button class=\"pp-list-btn\"><span class=\"ppjs__offscreen\">Show Episodes List<\/span><span class=\"btn-icon-wrap\"><svg class=\"icon icon-pp-show-list\" aria-hidden=\"true\" role=\"img\" focusable=\"false\"><use href=\"#icon-pp-show-list\" xlink:href=\"#icon-pp-show-list\"><\/use><\/svg><svg class=\"icon icon-pp-hide-list\" aria-hidden=\"true\" role=\"img\" focusable=\"false\"><use href=\"#icon-pp-hide-list\" xlink:href=\"#icon-pp-hide-list\"><\/use><\/svg><\/span><\/button><\/div><div class=\"ppjs__button\"><button class=\"pp-next-btn\"><span class=\"ppjs__offscreen\">Next Episode<\/span><span class=\"btn-icon-wrap\"><svg class=\"icon icon-pp-next\" aria-hidden=\"true\" role=\"img\" focusable=\"false\"><use href=\"#icon-pp-next\" xlink:href=\"#icon-pp-next\"><\/use><\/svg><\/span><\/button><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"pod-content__launcher pod-launch\"><button class=\"pod-launch__button pod-launch__info pod-button\" aria-expanded=\"false\"><span class=\"ppjs__offscreen\">Show Podcast Information<\/span><span class=\"btn-icon-wrap\"><svg class=\"icon icon-pp-podcast\" aria-hidden=\"true\" role=\"img\" focusable=\"false\"><use href=\"#icon-pp-podcast\" xlink:href=\"#icon-pp-podcast\"><\/use><\/svg><svg class=\"icon icon-pp-x\" aria-hidden=\"true\" role=\"img\" focusable=\"false\"><use href=\"#icon-pp-x\" xlink:href=\"#icon-pp-x\"><\/use><\/svg><\/span><\/button><\/div><\/div>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Kontext 2: Materialien und Bauteile<\/h3>\n\n\n\n<p>Hersteller von Produkten m\u00fcssen wissen, welche Bauteile, Komponenten und Materialien in jedem einzelnen ihrer Medizinprodukte verbaut sind und von wem diese stammen. Nur so k\u00f6nnen sie,<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>feststellen, welche ihrer Produkte von einem fehlerhaften Bauteil, Komponente oder Material betroffen sind, <\/li>\n\n\n\n<li>damit entscheiden, welche Produkte im Markt von einem m\u00f6glichen R\u00fcckruf betroffen sind,<\/li>\n\n\n\n<li>die jeweiligen Lieferanten f\u00fcr Fehler haftbar zu machen.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Diese Nachvollziehbarkeit verlangen Normen wie die ISO 13485.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Kontext 3: Produkte im Markt<\/h3>\n\n\n\n<p>Sobald der Hersteller seine Produkte in den Markt bringt, muss er diese im Markt nachverfolgen k\u00f6nnen. Auch das ist eine Form von &#8222;Traceability&#8220;. <\/p>\n\n\n\n<p>Insbesondere die MDR und IVDR legen auf diese Nachverfolgbarkeit wert, weshalb sie die Hersteller unter anderem zu einer eindeutigen Identifizierung der Produkte, <a href=\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/regulatory-affairs\/unique-device-identification-udi\/\">Unique Device Identification<\/a>, und deren Registrierung in der <a href=\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/regulatory-affairs\/eudamed\/\">EUDAMED<\/a> verpflichten.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"iec62304\">2. Traceability und IEC 62304<\/h2>\n\n\n\n<p>Die IEC 62304 verlangt die Traceability&nbsp;u.a.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>von den&nbsp;System-Anforderungen zu den Software-Anforderungen<\/li>\n\n\n\n<li>von den&nbsp;Software-Anforderungen in die Software-Architektur<\/li>\n\n\n\n<li>vom&nbsp;detaillierten Design zur Software-Architektur<\/li>\n\n\n\n<li>von den\u00a0Software-Systemtests zu den Software-Anforderungen<\/li>\n\n\n\n<li>der <a href=\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/off-the-shelf-software-ots-versus-soup\/\">SOUPs, der Software of Unknown Provenance<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<div class=\"jig_defbox\"><div class=\"jig_defbox-definition\"><div class=\"jig_defbox-icon-wrapper\" style=\"fill:#919191\"><svg viewBox=\"0 0 512 512\" width=\"24\" height=\"24\" class=\"dashicons\" aria-hidden=\"true\"><g><path d=\"M430.9,177.6c-0.3-96-78.1-174.1-174-174.9c-0.1,0-0.2,0-0.4,0c-0.2,0-0.4,0-0.5,0c-0.2,0-0.4,0-0.5,0 c-0.1,0-0.2,0-0.4,0c-95.9,0.8-173.7,78.9-174,174.9c-0.4,7.3-1.9,60.3,36.6,109.2c29.5,37.6,49.4,74.7,55,85.9v63.5 c0,0,0,0.1,0,0.1c0,0.5,0,0.9,0.1,1.4c0,0.3,0.1,0.6,0.1,0.9c0,0.1,0,0.2,0,0.2c0.4,2.7,1.4,5.2,3,7.4l33.7,55.1 c3.1,5.1,8.7,8.2,14.7,8.2h61.8c6,0,11.5-3.1,14.7-8.2l33.7-55.1c1.5-2.1,2.6-4.6,3-7.4c0-0.1,0-0.2,0-0.2c0-0.3,0.1-0.6,0.1-0.9 c0-0.5,0.1-0.9,0.1-1.4c0,0,0-0.1,0-0.1v-60.3c1.2-2.4,22.3-45.5,56.7-89.2C432.8,237.8,431.3,184.9,430.9,177.6z M303.3,418.8 h-96.2v-33.1h96.2V418.8z M276.4,475h-42.5l-13.3-21.6h69L276.4,475z M311.6,351.4H200.4c-8.6-16.3-28-50.6-55.7-85.9 c-32-40.6-29.3-85.7-29.3-86c0-0.4,0.1-0.9,0.1-1.3c0-77.6,63-140.8,140.5-141.1c77.5,0.3,140.5,63.5,140.5,141.1 c0,0.4,0,0.9,0.1,1.3c0,0.4,3.1,44.9-29.3,86C339.5,300.8,320.2,335.1,311.6,351.4z\"><\/path><path d=\"M257.8,64.4c-62,0-112.5,50.5-112.5,112.5c0,9.5,7.7,17.2,17.2,17.2s17.2-7.7,17.2-17.2 c0-43.1,35-78.1,78.1-78.1c9.5,0,17.2-7.7,17.2-17.2S267.3,64.4,257.8,64.4z\"><\/path><\/g><\/svg><\/div><span class=\"jig_defbox-header\" style=\"color:#919191\">Hinweis<\/span><\/div>\n<p>Dieses Kapitel geht nur auf zwei der verlangten Traces ein.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">a) Traceability zwischen Software-Anforderungen und Software-Architektur<\/h3>\n\n\n\n<p>\u201eDer Hersteller muss verifizieren und dokumentieren, dass die Software-Architektur die System- und Software-Anforderungen [\u2026] implementiert\u201c lautet die Forderung der IEC 62304 im Kapitel 5.3.6 zur Verifizierung der Software-Architektur. Ein kurzer Satz, der viele Herstellern fragen l\u00e4sst: \u201eUnd wie mache ich das?\u201c<\/p>\n\n\n\n<p>Diese&nbsp;Nachverfolgung der Software-Anforderungen zur Software-Architektur ist alles andere als trivial. Oft gelingt es noch, die Anforderungen eindeutig zu nummerieren. Ab wie soll man von dort auf ein einziges Architektur-Dokument verlinken k\u00f6nnen? Ein Dokument, in dem die verschiedensten architekturellen Aspekte behandelt werden: Von der Wahl der Programmiersprache \u00fcber ER-Diagramme f\u00fcr die statische Sicht bis hin zu UML-Verteilungsdiagrammen und Begr\u00fcndungen f\u00fcr bestimmte Architekturpattern.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Antipatterns<\/h4>\n\n\n\n<p>Diese Verbindung (die Traceability&nbsp;zwischen Requirements und Architektur) wird besonders dann Schwierigkeiten bereiten, wenn das Architekturdokument viel (unstrukturierten) Flie\u00dftext enth\u00e4lt. Flie\u00dftext ist manchmal herausfordernd. Denn unsere Sprache ist so vielgestaltig und nuanciert, dass die Eindeutigkeit schnell leidet: <\/p>\n\n\n\n<p>Eine Passivkonstruktion, und schon muss man \u00fcber den Akteur keine Aussage machen. Ein Konjunktiv, und schon bleibt es im Unklaren, ob dieser Aspekt verpflichtend ist oder nicht, oder nur eine \u00dcberlegung des Autors wiedergibt. <\/p>\n\n\n\n<p>Dennoch kann es hilfreich sein mit Flie\u00dftext den Kontext zu beschreiben.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Best Practices<\/h4>\n\n\n\n<p>Daher das Pl\u00e4doyer:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nutzen Sie lieber Modelle statt Text. Hier sind die Ausdrucksm\u00f6glichkeiten sehr eingeschr\u00e4nkt und die Aussagen damit eindeutiger. Modelle in Form von Bildern erlauben einen schnellen \u00dcberblick und einfachere Diskussion.<\/li>\n\n\n\n<li>Halten Sie Ihr UML-Diagramm &#8222;sauber&#8220; von zu vielen Metadaten. Verunstalten&nbsp;Sie es nicht durch&nbsp;Links zu den Software-Anforderungen. Ich empfehle Ihnen aber, im UML-Klassen\/Komponentendiagramm die Sicherheitsklassen gem\u00e4\u00df IEC 62304 (farblich) zu kennzeichen, ebenso Komponenten anderer Hersteller (SOUPs).<\/li>\n\n\n\n<li>Strukturieren Sie das Architektur-Dokument in viele Kapitel. Ein Textabschnitt sollte eine halbe Seite nicht \u00fcberschreiten, bevor er durch eine neue \u00dcberschrift unterbrochen wird. So k\u00f6nnen Sie \u00fcber die \u00dcberschriften relativ genau auf einen Architekturaspekt verweisen (verlinken):&nbsp;\u201erealisiert in Komponente X (siehe Kapitel m)\u201c, \u201ewird berechnet durch Methode Y (siehe Kapitel n)\u201c, \u201eist gel\u00f6st durch Wahl der Technologie Z (siehe Kapitel o)\u201c.<\/li>\n\n\n\n<li>F\u00fcgen Sie ein eigenes Kapitel (ggf. sogar ein eigenes Dokument) ein, das der Traceability gewidmet ist. Listen Sie darin die Anforderungen (erneut) auf und schreiben Sie zu jeder einen ganz kurzen Satz mit einem Verweis auf eines dieser Teilkapitel im Architekturdokument.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">b) Traceability zwischen Software-Anforderungen und Software-Systemtests<\/h3>\n\n\n\n<p>Das Tracing zwischen Software-Anforderungen und Software-Systemtests gestaltet sich hingegen oft etwas einfacher, da Sie sowohl die Software-Anforderungen als auch die Software-Systemtests (im Gegensatz zu Architekturaspekten) einfach durchnummerieren k\u00f6nnen.<\/p>\n\n\n\n<p>Allerdings ben\u00f6tigt man f\u00fcr&nbsp;diese Traceability zwischen beiden eine n:m-Beziehung. Das l\u00e4sst sich \u00fcber eine Tabelle ausdr\u00fccken, die zeigt, welche Systemtests welche Anforderungen testen, und welche Anforderungen durch welche Systemtests gepr\u00fcft werden. Noch mehr eigenen sich Werkzeuge (s.u.).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"iso14971\">3. Traceability bei weiteren Normen<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"iso14971\">a) ISO 14971<\/h3>\n\n\n\n<p>\u00c4hnlich der Beziehung zwischen Software- bzw. System-Anforderungen und Software- bzw. Systemtests verh\u00e4lt es sich bei der ISO 14971. Die Norm fordert die Traceability<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>zwischen Risiken und Ma\u00dfnahmen zur Risikobeherrschung und<\/li>\n\n\n\n<li>zwischen Ma\u00dfnahmen und der Verifizierung der Ma\u00dfnahmen (genauer mit&nbsp;der \u00dcberpr\u00fcfung, ob diese implementiert und wirksam sind).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Beide Beziehungen pflegen Hersteller \u00fcblicherweise in einer &#8222;Risiko-Tabelle&#8220;, die manchmal auch f\u00e4lschlich als &#8222;<a href=\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iso-14971-risikomanagement\/fmea-bei-medizinprodukten\/\">FMEA<\/a>-Tabelle&#8220; bezeichnet wird.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">b) IEC 60601-1<\/h3>\n\n\n\n<p>Die IEC 60601-1 kennt \u00e4hnliche Anforderungen an die Nachvollziehbarkeit wie die bereits genannte IEC 62304. Sie enth\u00e4lt im Anhang auch die Abbildung, die diese Traces zeigt und die oben schematisch wiedergegeben ist.<\/p>\n\n\n\n<p>Die IEC 60601-1 verlangt zudem, dass die \u00c4nderungen nachvollzogen werden k\u00f6nnen. Man muss wissen, wer eine \u00c4nderung beantragt, wer diese genehmigt, wer deren Auswirkungen analysiert, wer diese umgesetzt und wer f\u00fcr den Markt freigegeben hat.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">c) ISO 13485<\/h3>\n\n\n\n<p>Die ISO 13485 fordert an mehreren Stellen eine Traceability<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Kapitel 7.1: Hier geht es um die vertikalen Traces (s. Abb. 1)<\/li>\n\n\n\n<li>Kapitel 7.3.2: Das Tracing zwischen Design Inputs und Design Outputs entspricht den horizontalen Traces.<\/li>\n\n\n\n<li>Kapitel 7.4: Die Norm besteht auf die Nachvollziehbarkeit, woher eingekaufte Produkte, Komponenten, Bauteile, Materialien usw. stammen. Das entspricht dem &#8222;Kontext 2&#8220;.<\/li>\n\n\n\n<li>Kapitel 7.5.1: Nun geht es um die Nachverfolgbarkeit des einzelnen Produkt auch vor Auslieferung.<\/li>\n\n\n\n<li>Kapitel 7.5.9: Dieses Kapitel ist sogar mit &#8222;Traceability&#8220; \u00fcberschrieben. Es verlangt, dass die Hersteller ihre (ausgelieferten) Produkte konform mit den regulatorischen Anforderungen nachverfolgen k\u00f6nnen. Damit sind auch die UDI-Anforderungen gemeinst.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">4. Traceability und MDR \/ IVDR<\/h2>\n\n\n\n<p>Die MDR und IVDR widmen ein ganzes Kapitel der Traceability. Daran formulieren sie die Anforderungen an die UDI und EUDAMED. <\/p>\n\n\n\n<p>Auch der Implantationsausweis (<a href=\"https:\/\/mdr-consolidated.johner-institut.de\/mdr_en.html#artikel-18\">Artikel 18<\/a>) dient der Nachverfolgung von Produkten, konkret Implantaten. Aber in diesem Kontext nutzt die MDR den Begriff &#8222;Traceability&#8220; nicht.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"tools\">5. Werkzeuge f\u00fcr die Traceability<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">a) Allgemeines<\/h3>\n\n\n\n<p>Die Word-gest\u00fctzte Dokumentation ist schwierig. Auch der &#8222;Marktf\u00fchrer&#8220; f\u00fcr das Tracing, Microsoft Excel, st\u00f6\u00dft schnell an seine Grenzen. Das gilt besonders, weil die Verlinkung \u00fcber Dokumentengrenzen hinweg funktionieren soll. Aber das ist ja genau der Grund f\u00fcr Werkzeuge wie <a href=\"http:\/\/www.medsoto.de\">MedPack und RiskPack<\/a>. <\/p>\n\n\n\n<p>Mit solchen Werkzeugen ist es einfacher, das Traceability-Chaos in den Griff zu bekommen. Das finden \u00fcbrigens auch die Auditoren. Denn diese Tools haben sich in vielen Audits bew\u00e4hrt. Nicht nur deren Auswertungen wegen ist es einfacher, fehlendes Traces direkt anzuzeigen.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">b) Anforderungen an Werkzeuge<\/h3>\n\n\n\n<p>Werkzeuge sollten folgende Fragen zu beantworten helfen:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Welche Anforderungen (auf allen Ebenen) wurden durch Tests \u00fcberpr\u00fcft? Waren diese erfolgreich?<\/li>\n\n\n\n<li>Welche Tests m\u00fcssen noch(mals) durchgef\u00fchrt werden?<\/li>\n\n\n\n<li>Woher stammen die Anforderungen? Lassen sich beispielsweise die Software-Anforderungen auf Systemanforderungen zur\u00fcckf\u00fchren?<\/li>\n\n\n\n<li>Wie werden die Anforderungen umgesetzt? Welche Anforderungen wurden umgesetzt, welche noch nicht? Beispielsweise m\u00fcsste sichergestellt sein, dass alle Stakeholder-Anforderungen z.B. durch Systemanforderungen umgesetzt werden.<\/li>\n\n\n\n<li>Gibt es Tests, die neu entwickelt werden oder erneut durchlaufen werden m\u00fcssen, wenn sich eine Anforderung \u00e4ndert? Welche sind das?<\/li>\n\n\n\n<li>Welche Anforderungen sind nicht \u00fcberpr\u00fcft, wenn ein Test scheitert?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Werkzeuge sollte weitere Anforderungen erg\u00e4nzen z.B.:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Standort\u00fcbergreifende Nutzen<\/li>\n\n\n\n<li>Implementierung eines Rollenkonzepts, ggf. unter Nutzung bestehender Verzeichnisdienste und Autorisierungsmechanismen<\/li>\n\n\n\n<li>Berichte erzeugen oder Dashboards bereitstellen, die helfen, die obigen Fragen zu beantworten<\/li>\n\n\n\n<li>Interoperabilit\u00e4t z.B. Import von Anforderungen aus Word, Integration mit Entwicklungs- und Testwerkzeugen<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">6. Fazit, Zusammenfassung<\/h2>\n\n\n\n<p>Der Begriff der Traceability, zu deutsch Nachverfolgbarkeit, wird in verschiedenen Kontexten benutzt. Hersteller sollten<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>diese Kontext kennen und unterscheiden k\u00f6nnen,<\/li>\n\n\n\n<li>die jeweilig g\u00fcltigen regulatorischen Anforderungen kennen und erf\u00fcllen und<\/li>\n\n\n\n<li>Werkzeuge nutzen, um die aufw\u00e4ndige und fehlertr\u00e4chtige Arbeit zu vereinfachen, diese &#8222;Traces&#8220; zu dokumentieren und aktualisieren.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>\u00c4nderungshistorie<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>2023-11-11: Neues erstes Kapitel eingef\u00fcgt, das die verschiedenen Kontexte vorstellt, in dem es um Traceability geht. Die Kapitel mit den Normen neu strukturiert. Anforderungen der MDR erg\u00e4nzt.<\/li>\n\n\n\n<li>2020-09-30: Erste Version des Artikels<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Der Begriff Tracebility (auf deutsch Nachverfolgbarkeit) wird im Kontext von Medizinprodukten in verschiedenen Kontexten unterschiedlich verstanden. Entsprechend unterschiedlich sind auch die regulatorischen Anforderungen, welche die Hersteller und anderen Akteure (z.B. Betreiber, Lieferanten) erf\u00fcllen m\u00fcssen. Sowohl mit dem Verst\u00e4ndnis des Konzepts als auch mit dem Erf\u00fcllen der regulatorischen Anforderungen tun sich viele Organisationen schwer. Dieser Artikel&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":94,"featured_media":10226,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1103,184],"tags":[],"ppma_author":[1226],"class_list":["post-2647","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-iso-14971-risikomanagement","category-iec-62304-medizinische-software","category-1103","category-184","description-off"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Traceability konform ISO 14971, IEC 62304 und IEC 60601-1<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Traceability: Medizinproduktehersteller m\u00fcssen Nachvollziehbarkeit zwischen den Aktivit\u00e4ten des Lebenszyklus nachweisen. Wer was fordert...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Traceability konform ISO 14971, IEC 62304 und IEC 60601-1\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Traceability: Medizinproduktehersteller m\u00fcssen Nachvollziehbarkeit zwischen den Aktivit\u00e4ten des Lebenszyklus nachweisen. Wer was fordert...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Regulatorisches Wissen f\u00fcr Medizinprodukte\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/JohnerInstitut\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-11-24T16:09:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1058\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"562\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dr. Sophie Bartsch\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dr. Sophie Bartsch\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/\"},\"author\":{\"name\":\"Dr. Sophie Bartsch\",\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#\/schema\/person\/83c43f2fffdae1c662b7d58ef75cdfdc\"},\"headline\":\"Traceability: Drei Kontexte unterscheiden!\",\"datePublished\":\"2023-11-24T16:09:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/\"},\"wordCount\":1554,\"commentCount\":8,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png\",\"articleSection\":[\"Risikomanagement &amp; ISO 14971\",\"Software &amp; IEC 62304\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/\",\"url\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/\",\"name\":\"Traceability konform ISO 14971, IEC 62304 und IEC 60601-1\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png\",\"datePublished\":\"2023-11-24T16:09:18+00:00\",\"description\":\"Traceability: Medizinproduktehersteller m\u00fcssen Nachvollziehbarkeit zwischen den Aktivit\u00e4ten des Lebenszyklus nachweisen. Wer was fordert...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png\",\"width\":1058,\"height\":562,\"caption\":\"Traceability entlang der Entwicklung von Medizinprodukten\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Blog\",\"item\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Risikomanagement &amp; ISO 14971\",\"item\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/category\/iso-14971-risikomanagement\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Traceability: Drei Kontexte unterscheiden!\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/\",\"name\":\"Regulatorisches Wissen f\u00fcr Medizinprodukte\",\"description\":\"Fachartikel zur Entwicklung und Zulassung von Medizinprodukten und weiteren regulatorischen Themen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#organization\",\"name\":\"Johner Institut GmbH\",\"url\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Johner-Institut.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Johner-Institut.png\",\"width\":1213,\"height\":286,\"caption\":\"Johner Institut GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/JohnerInstitut\/\",\"https:\/\/x.com\/christianjohner\",\"https:\/\/www.youtube.com\/user\/JohnerInstitut\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#\/schema\/person\/83c43f2fffdae1c662b7d58ef75cdfdc\",\"name\":\"Dr. Sophie Bartsch\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sophie_Bartsch_300x300.png5c371b567c0637837b4707fc2121906f\",\"url\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sophie_Bartsch_300x300.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sophie_Bartsch_300x300.png\",\"caption\":\"Dr. Sophie Bartsch\"},\"description\":\"Sophie Bartsch ist promovierte Diplom Biologin. Mit mehrj\u00e4hriger Erfahrung im Bereich der Routinediagnostik und IVD-Entwicklung. Am Johner-Institut unterst\u00fctz sie unsere IVD-Kunden bei der Zulassungsstrategie und der Erstellung der technischen Dokumentation. Sie ist Ansprechpartnerin f\u00fcr unsere Kunden mit Assay-, Software-und Hardware-Produkten.\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/sophie-bartsch-239a8a14a\/\"],\"url\":\"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/author\/sophiebartsch\/\"}]}<\/script>\n<meta name=\"copyright\" content=\"Johner Institut GmbH\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Traceability konform ISO 14971, IEC 62304 und IEC 60601-1","description":"Traceability: Medizinproduktehersteller m\u00fcssen Nachvollziehbarkeit zwischen den Aktivit\u00e4ten des Lebenszyklus nachweisen. Wer was fordert...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Traceability konform ISO 14971, IEC 62304 und IEC 60601-1","og_description":"Traceability: Medizinproduktehersteller m\u00fcssen Nachvollziehbarkeit zwischen den Aktivit\u00e4ten des Lebenszyklus nachweisen. Wer was fordert...","og_url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/","og_site_name":"Regulatorisches Wissen f\u00fcr Medizinprodukte","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/JohnerInstitut\/","article_published_time":"2023-11-24T16:09:18+00:00","og_image":[{"width":1058,"height":562,"url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png","type":"image\/png"}],"author":"Dr. Sophie Bartsch","twitter_misc":{"Verfasst von":"Dr. Sophie Bartsch","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"9\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/"},"author":{"name":"Dr. Sophie Bartsch","@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#\/schema\/person\/83c43f2fffdae1c662b7d58ef75cdfdc"},"headline":"Traceability: Drei Kontexte unterscheiden!","datePublished":"2023-11-24T16:09:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/"},"wordCount":1554,"commentCount":8,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png","articleSection":["Risikomanagement &amp; ISO 14971","Software &amp; IEC 62304"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/","url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/","name":"Traceability konform ISO 14971, IEC 62304 und IEC 60601-1","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png","datePublished":"2023-11-24T16:09:18+00:00","description":"Traceability: Medizinproduktehersteller m\u00fcssen Nachvollziehbarkeit zwischen den Aktivit\u00e4ten des Lebenszyklus nachweisen. Wer was fordert...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png","contentUrl":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png","width":1058,"height":562,"caption":"Traceability entlang der Entwicklung von Medizinprodukten"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/traceability\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Blog","item":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Risikomanagement &amp; ISO 14971","item":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/category\/iso-14971-risikomanagement\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Traceability: Drei Kontexte unterscheiden!"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/","name":"Regulatorisches Wissen f\u00fcr Medizinprodukte","description":"Fachartikel zur Entwicklung und Zulassung von Medizinprodukten und weiteren regulatorischen Themen","publisher":{"@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#organization","name":"Johner Institut GmbH","url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Johner-Institut.png","contentUrl":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Johner-Institut.png","width":1213,"height":286,"caption":"Johner Institut GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/JohnerInstitut\/","https:\/\/x.com\/christianjohner","https:\/\/www.youtube.com\/user\/JohnerInstitut"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/#\/schema\/person\/83c43f2fffdae1c662b7d58ef75cdfdc","name":"Dr. Sophie Bartsch","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sophie_Bartsch_300x300.png5c371b567c0637837b4707fc2121906f","url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sophie_Bartsch_300x300.png","contentUrl":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sophie_Bartsch_300x300.png","caption":"Dr. Sophie Bartsch"},"description":"Sophie Bartsch ist promovierte Diplom Biologin. Mit mehrj\u00e4hriger Erfahrung im Bereich der Routinediagnostik und IVD-Entwicklung. Am Johner-Institut unterst\u00fctz sie unsere IVD-Kunden bei der Zulassungsstrategie und der Erstellung der technischen Dokumentation. Sie ist Ansprechpartnerin f\u00fcr unsere Kunden mit Assay-, Software-und Hardware-Produkten.","sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/in\/sophie-bartsch-239a8a14a\/"],"url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/author\/sophiebartsch\/"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Traceability.png","jetpack-related-posts":[{"id":12161,"url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/qualitaetsmanagement-iso-13485\/messmittel\/","url_meta":{"origin":2647,"position":0},"title":"Messmittel: Was Sie f\u00fcrs Audit wissen sollten","author":"Mario Klessascheck","date":"16. August 2023","format":false,"excerpt":"Hersteller m\u00fcssen die regulatorischen und normativem Anforderungen an Messmittel erf\u00fcllen. Die Messmittel sind Gegenstand der meisten Audits (ISO 9001, ISO 13485) und Inspektionen (z.B. 21 CFR part 820). H\u00e4ufig werden Sie auch als Pr\u00fcfmittel bezeichnet. Dieser Artikel stellt Ihnen diese Anforderungen an die Messmittel \/ Pr\u00fcfmittel vor und zeigt Ihnen,\u2026","rel":"","context":"In &quot;Qualit\u00e4tsmanagement &amp; ISO 13485&quot;","block_context":{"text":"Qualit\u00e4tsmanagement &amp; ISO 13485","link":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/category\/qualitaetsmanagement-iso-13485\/"},"img":{"alt_text":"Kann man Software kalibrieren, eichen, justieren?","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/Kalibrieren-Eichen-Justieren-Messen.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/Kalibrieren-Eichen-Justieren-Messen.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/Kalibrieren-Eichen-Justieren-Messen.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/Kalibrieren-Eichen-Justieren-Messen.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":3856029,"url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/iso-27034\/","url_meta":{"origin":2647,"position":1},"title":"ISO 27034 zur Sicherheit von Anwendungen: Lesen = Zeitverschwendung?","author":"Prof. Dr. Christian Johner","date":"1. Dezember 2020","format":false,"excerpt":"Die ISO 27034 tr\u00e4gt den Titel Informationstechnik\u00a0- IT Sicherheitsverfahren\u00a0- Sicherheit von Anwendungen. Sie wird u.a. im Leitfaden des BSI referenziert. Doch mancher Hersteller fragt sich: Muss ich auch noch diese Norm lesen? Muss ich damit rechnen, dass mein Auditor diese Norm (mit Verweis auf den Stand der Technik) einfordert? Lesen\u2026","rel":"","context":"In &quot;Software &amp; IEC 62304&quot;","block_context":{"text":"Software &amp; IEC 62304","link":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/category\/iec-62304-medizinische-software\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/ISO-27034-Kontext-ASC-V2.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/ISO-27034-Kontext-ASC-V2.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/ISO-27034-Kontext-ASC-V2.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/ISO-27034-Kontext-ASC-V2.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":12176,"url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/regulatory-affairs\/computer-system-validation-csv\/","url_meta":{"origin":2647,"position":2},"title":"Computerized Systems Validation (CSV)","author":"Urs M\u00fcller","date":"9. Januar 2026","format":false,"excerpt":"Eine h\u00e4ufige Frage an uns lautet: \u201eBieten Sie auch Computerized Systems Validation an?\u201c Einer der Gr\u00fcnde f\u00fcr das Interesse ist sicherlich, dass Beh\u00f6rden und Benannte Stellen das Thema CSV immer \u00f6fter zum Gegenstand von Audits machen. Lesen Sie hier, welche Regularien es zur \u201eComputerized Systems Validation\u201c gibt und wie Sie\u2026","rel":"","context":"In &quot;Regulatory Affairs: Regulatorische Anforderungen an Medizinprodukte&quot;","block_context":{"text":"Regulatory Affairs: Regulatorische Anforderungen an Medizinprodukte","link":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/category\/regulatory-affairs\/"},"img":{"alt_text":"Computer System Validation","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/iStock_000013573107Small.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/iStock_000013573107Small.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/iStock_000013573107Small.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/iStock_000013573107Small.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":3810459,"url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/systems-engineering\/autonome-systeme\/","url_meta":{"origin":2647,"position":3},"title":"Autonome Systeme: 4 Vorteile f\u00fcr Medizinproduktehersteller","author":"Prof. Dr. Christian Johner","date":"3. November 2020","format":false,"excerpt":"Zunehmend finden autonome Systeme auch in der Medizin Verwendung. Zu diesen autonomen Systemen z\u00e4hlen einzelne Medizinprodukte wie OP-Roboter. Aber auch Kombinationen einzelner (Medizin-)Produkte bilden autonome Systeme. Vielen Medizinprodukteherstellern und Krankenh\u00e4usern ist nicht klar, welche Chancen ihnen diese autonomen Systeme bieten, welche regulatorischen Anforderungen sie dabei beachten m\u00fcssen, welche Risiken sie\u2026","rel":"","context":"In &quot;Systems Engineering bei Medizinprodukten&quot;","block_context":{"text":"Systems Engineering bei Medizinprodukten","link":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/category\/systems-engineering\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Autonome-Systeme-Medizin.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Autonome-Systeme-Medizin.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Autonome-Systeme-Medizin.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Autonome-Systeme-Medizin.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":3661,"url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/iec-62304-medizinische-software\/funktionale-und-nicht-funktionale-anforderungen\/","url_meta":{"origin":2647,"position":4},"title":"Funktionale Anforderungen versus nicht-funktionale Anforderungen","author":"Mario Klessascheck","date":"18. April 2023","format":false,"excerpt":"Viele Lastenhefte und Pflichtenhefte unterscheiden funktionale Anforderungen und nicht-funktionale Anforderungen. Funktionale Anforderungen sind Anforderungen mit Bezug zur Zweckbestimmung des Produkts. Zu den nicht-funktionale Anforderungen z\u00e4hlen Anforderungen wie die Zuverl\u00e4ssigkeit und das Zeitverhalten. Dieser Artikel hilft mit Beispielen, beide Anforderungstypen zu unterscheiden, und erl\u00e4utert die Auswirkung auf deren Dokumentation. 1. Unterscheidung\u2026","rel":"","context":"In &quot;Software &amp; IEC 62304&quot;","block_context":{"text":"Software &amp; IEC 62304","link":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/category\/iec-62304-medizinische-software\/"},"img":{"alt_text":"Funktionale Anforderungen und nicht-funktionale Anforderungen unterscheidet die ISO 9126","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ISO9126-deutsch1.png?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ISO9126-deutsch1.png?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ISO9126-deutsch1.png?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ISO9126-deutsch1.png?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ISO9126-deutsch1.png?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ISO9126-deutsch1.png?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":7224,"url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/systems-engineering\/medizintechnik-was-das-projektmanagement-koennen-muss\/","url_meta":{"origin":2647,"position":5},"title":"Medizintechnik: Was das Projektmanagement k\u00f6nnen muss","author":"Florian Krafft","date":"11. M\u00e4rz 2014","format":false,"excerpt":"Projektmanager ben\u00f6tigt und hat fast jedes Unternehmen. Auch die Hersteller von Medizinprodukten und klinischen Informationssystemen. Doch was unterscheidet das Projektmanagement in der Medizintechnik von anderen Branchen? Was muss ein Projektmanager in der Medizintechnik\u00a0 zus\u00e4tzlich k\u00f6nnen? Projektmanagement in der Medizintechnik Aufgaben und Ziele eines Projektmanagers Das Ziel eines jeden Projektmanagers besteht\u2026","rel":"","context":"In &quot;Systems Engineering bei Medizinprodukten&quot;","block_context":{"text":"Systems Engineering bei Medizinprodukten","link":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/category\/systems-engineering\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pavawf-GH","jetpack_sharing_enabled":true,"authors":[{"term_id":1226,"user_id":94,"is_guest":0,"slug":"sophiebartsch","display_name":"Dr. Sophie Bartsch","avatar_url":{"url":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sophie_Bartsch_300x300.png","url2x":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sophie_Bartsch_300x300.png"},"0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":"","9":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2647","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/94"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2647"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2647\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5376960,"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2647\/revisions\/5376960"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10226"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2647"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.johner-institut.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}